Tàu ngầm nguyên tử Kursk.

(VnMedia) - Cách đây 10 năm, vào ngày 12/8/2000, tại Nga đã xảy ra một vụ chìm tàu chiến gây chấn động thế giới. Tàu ngầm hạt nhân Kursk đã bị chìm ở Biển Barents đem theo sinh mạng của toàn bộ 118 thủy thủ trên tàu.
 
Vài nét về tàu Kursk
 
Được thiết kế để chiến đấu chống lại những chiếc tàu nổi loại lớn, chủ yếu là tàu sân bay, tàu Kursk chính là chiếc tàu ngầm hạt nhân tối tân và hiện đại nhất của Hải quân Nga thời bấy giờ. 
 
Tàu ngầm Kursk thuộc lớp Oscar II với trị giá lên tới 1 tỉ USD. Đây là loại tàu được Nga sản xuất nhắm tới mục tiêu biến nó trở thành vũ khí tiêu diệt các siêu hàng không mẫu hạm của Hải quân Mỹ. Tàu ngầm Kursk bắt đầu được đóng vào tháng 3 năm 1990 và được hạ thủy vào tháng 5 năm 1994. Một năm sau đó, tàu Kursk được đưa vào biên chế của Hạm đội phương Bắc.
 
Với chiều dài 154 mét, cao 4 tầng, rộng 18,2 mét, trọng tải 23.860 tấn, tàu Kursk là loại tàu ngầm lớn thứ 3 của thế giới. Tàu có thể hoạt động độc lập 120 ngày. 
 
Vũ khí chính của Kursk là 24 tên lửa siêu âm có cánh P-700 Granit có khả năng phóng từ các ống phóng được đặt nghiêng 40 độ ngay cả khi tàu đang lặn. Tên lửa P-700 Granit có tầm bắn 600km và mang đầu nổ xuyên phá nặng 750kg có khả năng làm tê liệt một chiếc hàng không mẫu hạm chỉ bằng một phát bắn. Tàu ngầm nguyên tử Kursk cũng được trang bị 24 tên lửa chống tàu ngầm và ngư lôi đa năng có thể tự tiêu diệt mục tiêu đối phương trong khoảng 50 - 80km. 
 
Ngoài ra, Kursk còn được bố trí hai máy phóng ngư lôi cỡ 650mm và bốn máy phóng cỡ 533mm dùng để phóng ngư lôi chống ngầm hoặc tên lửa diệt hạm tầm ngắn như RPK-2 Viyuga hay RPK-7 Vorobei với tầm bắn từ 45km đến 120km.. 
 
Nhiệm vụ chính của Kursk là theo dõi các tàu sân bay của đối phương ngoài đại dương. Chiếc tàu này từng có thành tích theo dõi, giám sát thành công hạm đội 6 của Mỹ tại biển Địa Trung Hải trong chiến tranh Nam Tư năm 1997. 
 
Thảm kịch khủng khiếp nhất
 
Vụ chìm tàu Kursk cho đến nay vẫn là thảm họa tồi tệ nhất trong lịch sử hạm đội tàu ngầm Nga. Vụ tai nạn xảy ra trong một cuộc tập trận của Hạm đội phương Bắc với sự tham gia của tàm ngầm Kursk. Chiếc tàu này đã bị chìm xuống dưới độ sâu hơn 100m và ở khu vực cách Eo biển Kola hơn 170km.
 
Theo lời giải thích chính thức của Nga, thảm họa này có nguyên nhân là từ một vụ nổ ngư lôi tình cờ ở một trong những ống ngư lôi, khiến các quả ngư lôi khác nổ theo. Các nhà điều tra khẳng định vụ nổ thứ nhất xảy ra do hợp chất hyđrô rò rỉ từ những vết nứt nhỏ bên ngoài vỏ quả ngư lôi. Theo một số báo cáo đáng tin cậy thì quả ngư lôi phát nổ là loại ngư lôi thế hệ mới đang phát triển. Vụ nổ tương đương 100 – 200kg thuốc nổ TNT, tạo ra chấn động 2,2 độ richter. Ngay lập tức, tàu Kursk chìm xuống độ sâu 108 mét. Sau 135 giây, tiếp tục có loạt vụ nổ thứ hai tương đương 3 – 7 tấn thuốc nổ TNT, chấn động đo được là 3,5 – 4,4 độ richter. Và tàu Kursk đã bị hư hại nặng sau loạt vụ nổ này.
 
Người ta cho rằng, các thủy thủ đã thiệt mạng trong thời gian khoảng 7-8 giờ đầu tiên sau vụ nổ. Tuy nhiên, theo ghi chép của một tàu tuần dương có mặt trong khu vực khi tàu Kursk chìm, vẫn có tiếng gõ bên trong chiếc tàu ngầm nguyên tử này cho đến 11h08 sáng ngày 14/8, tức là gần 2 ngày sau khi xảy ra vụ tai nạn.
 
Nếu đúng như vậy thì tại sao các quan chức chính phủ và tướng lĩnh quân sự hàng đầu của Nga lại từ chối sự giúp đỡ của nước ngoài trong thời gian lâu như vậy trong khi ngay từ đầu ai cũng nhận thấy rõ ràng là họ thiếu các thiết bị cứu hộ? Đây là câu hỏi được nhiều người đặt ra nhưng chưa có câu trả lời. Tuy nhiên, lúc này chúng ta hãy cùng quay trở lại tìm hiểu xem nguyên nhân gốc rễ khiến tàu Kursk bị phá hủy. 
 
Theo hai giả thuyết không chính thức phổ biến nhất, tàu Kursk đã đâm phải một tàu khác hoặc bị ngư lôi của một tàu ngầm Mỹ bắn chìm. Trên thực tế, đã có nhiều nguồn tin báo chí cho biết có sự hiện diện của ít nhất 3 tàu ngầm hạt nhân nước ngoài trong khu vực diễn ra cuộc tập trận của Hạm đội Biển Đen cũng như các phao cứu đắm do nước ngoài chế tạo và một tàu ngầm khác chưa được xác định danh tính. Ngoài ra, một tàu ngầm bị phá hoại của Mỹ cũng được cho là đã đi vào một cảng của Na-uy ngay sau khi tàu Kursk bị chìm. Một số tờ báo còn cho đăng những bức ảnh chụp qua vệ tinh về vụ việc này nhưng tính xác thực của những bức hình đó chưa được kiểm chứng. Và cũng không có thêm bằng chứng tài liệu nào khác được đưa ra để củng cố cho giả thuyết đầy hoài nghi này kể từ đó.
 
Tuy nhiên, có một điều chúng ta biết chắc chắn là những chiếc tàu ngầm nước ngoài đã có mặt trong khu vực tại thời điểm diễn ra cuộc tập trận của Hải quân Nga. 
 
Những người tin vào giả thuyết tàu Kursk bị ngư lôi của tàu ngầm Mỹ bắn chìm cũng sẽ dựa vào “nhân tố nước ngoài” để củng cố niềm tin của mình. Những người này, trong đó có nhiều chuyên gia hải quân Nga, khẳng định chiếc tàu phải chịu trách nhiệm về vụ đánh đắm tàu Kursk là tàu ngầm USS Memphis. Theo họ, tàu USS Memphia đã ở gần tàu Kursk ở một khoảng cách nguy hiểm. Vị chỉ huy con tàu Mỹ đã ra lệnh tấn công phủ đầu tàu Kursh khi nghe thấy tiếng tháo ngư lôi trên con tàu này. Người ta cho rằng vị chỉ huy tàu Mỹ đã ngỡ rằng tàu ngầm của ông đang nằm trong tầm ngắm của tàu Nga nhưng sự thực là tàu Nga chỉ đang chuẩn bị cho màn diễn tập phóng ngư lôi.
 
Bằng chứng duy nhất mà những người ủng hộ các giả thuyết trên có thể vin vào là sự “nhộn nhịp” bất ngờ trong các hoạt động ngoại giao Nga-Mỹ, trong đó có cuộc điện đàm không lên kế hoạch giữa Nhà lãnh đạo hai nước lúc đó là Tổng thống Vladimir Putin và người đồng cấp Bill Clinton. Ngoài ra, vào ngày 17/8/2000, Giám đốc CIA George Tenet đã có chuyến thăm đến Moscow. Ngay sau chuyến thăm đó, giới quan chức quân sự cấp cao của Nga đã ngừng ngay việc đưa ra những bằng chứng hay lý giải về việc tàu ngầm nguyên tử Kursk của họ bị chìm do một vụ va chạm với tàu ngầm nước ngoài. Và Mỹ đã đồng ý xóa một phần khoản nợ cho Nga (trị giá khoảng 10 tỉ USD).
 
Cho đến nay, vẫn có nhiều giả thuyết khác về tai nạn của chiếc tàu ngầm hạt nhân tối tân của Nga như việc quả ngư lôi phát nổ là do có lỗi trong phần thiết kế hay là do Nga đã vi phạm những quy định bảo dưỡng và cất giữ vũ khí....
 
Dù nguyên nhân của vụ nổ tàu ngầm Kursk có thể mãi là điều bí ẩn thì thảm họa này cũng đã đánh dấu nhiều chuyển biến đáng mừng cho Hải quân Nga. Từ năm 2000, quan điểm của chính phủ Nga đối với Hải quân đã thay đổi. Một biểu hiện cụ thể là chính phủ đã tăng đầu tư cho lực lượng Hải quân và có ý định nâng cấp cho lực lượng này, trong đó có hạm đội tàu ngầm.